پورتال سازمانی

پرتال سازمانی

پورتال هوشمند

مقالات

کم خونی

 

چهارشنبه 27 فروردين 1393

کم خونی فقرآهن و توصیه های تغذیه ای مربوط به آن

کمبود آهن و کم خونی ناشی از آن از مشکلات عمده تغذیه ای و بهداشتی در کشور است

. گروههایی که بیشتر در معرض کم خونی فقرآهن قرار دارند: شیرخواران،‌کودکان زیر 6 سال، نوجوانان بخصوص دختران نوجوان و زنان در سنین باروری بخصوص زنان باردار.
مردان بالغ هم ممکن است دچار کم خونی فقرآهن بشوند اما این خطر در آنها کمتر است.
در کشور ما بررسی ملی تعیین وضعیت ریزمغذی ها که توسط دفتر بهبود تغذیه جامعه و با همکاری انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور و آزمایشگاه ملی رفرانس در سال 1380 انجام شد حاکی از آن است که در حدود 40 درصدکودکان 23-15 ماهه، 18 درصد کودکان 6 ساله و نوجوانان 20-14 ساله و 21 درصد زنان باردار در اقلیم های 11 گانه کشور بر اساس هموگلوبین دچار کم خونی هستند و کمبود آهن بر اساس فریتین سرم در حدود 33% کودکان 23-15 ماهه، 26% کودکان 6 ساله و 23% نوجوانان دختر و پسر و همچنین 43% زنان باردار کشور وجود دارد.
عوارض ناشی از کم خونی فقرآهن :
     آهن کافی برای حفظ سلامت، رشد مطلوب و فراهم ساختن زمینه مناسب برای یادگیری در دوران تحصیل ضروری است. کمبود آهن می تواند در تمام مراحل زندگی سبب کاهش قدرت ادراک و یادگیری گردد کم خونی فقرآهن در کودکان زیر 2 سال و کودکان سنین مدرسه با تاخیر رشد خفیف همراه است و درمان کم خونی موجب افزایش سرعت رشد می شود.
 تاخیر رشد در کودکان کم خون ممکن است به علت نقش کلی آهن در واکنش های حیاتی بدن، رابطه آن با سیستم ایمنی و یا تأثیر آن بر اشتها باشد . بر اساس آمارهای جهانی، کمبود آهن به رشد و تکامل مغزی 40 تا 60 درصد کودکان 6 تا 24 ماهه کشورهای در حال توسعه صدمه می زند.
     کم خونی فقر آهن در کودکان موجب کاهش قدرت یادگیری می شود. ضریب هوشی این کودکان 5 تا 10 امتیاز کمتر از حد طبیعی برآورد شده است. همچنین، در این کودکان میزان ابتلا به بیماریهای عفونی بیشتر است زیرا سیستم ایمنی آنان قادر به مبارزه با عوامل بیماریزا نیست. مطالعات نشان داده است که دادن آهن به کودکان کم خون موجب کاهش ابتلا به بیماریهای عفونی می گردد.
     کودکان و دانش آموزانی که دچار کم خونی فقر آهن هستند همیشه احساس خستگی و ضعف می کنند این افراد اغلب از ورزش و فعالیتهای بدنی دوری می کنند و یا در هنگام ورزش خیلی زود خسته می شوند. در این افراد تغییرات رفتاری بصورت بی حوصلگی و بی تفاوتی مشاهده می شود. کم خونی فقرآهن به علت تأثیر بر قدرت یادگیری و کاهش آن، افت تحصیلی دانش آموزان را باعث می شود.
     کم خونی مادر باردار به دلیل کمبود آهن سبب تاخیر رشد جنین،‌ تولد نوزاد با وزن کم و افزایش مرگ و میر حول و حوش زایمان می گردد. کم خونی شدید هر سال موجب مرگ حدود 500 هزار مادر در دوره بارداری و هنگام زایمان میشود.
علل ایجاد کم خونی فقرآهن :
    در کودکان زیر 5 سال به ویژه در سال اول زندگی به دلیل سرعت رشد جسمی و تکامل مغزی نیاز به آهن بسیار بالاست. نیاز به آهن در شیرخواران 12-4 ماهه به ازاء کیلوگرم وزن بدن 120 میکروگرم و در سال دوم 56 میکروگرم است که در مقایسه با افراد بالغ بزرگسال (18 میکروگرم به ازاء کیلوگرم وزن بدن) چندین برابر بیشتر است. از سوی دیگر با توجه به حجم کوچک معده شیرخوار، مقدار غذایی که در هر وعده می تواند صرف کند حتی اگر غذای کودک حاوی منابع غنی از آهن باشد نیاز سلول های در حال رشد او را تامین نمی کند.
 مصرف مقادیر زیاد شیر در کودکان 1 تا 2 ساله به نحوی که شیر جایگزین سایر غذاهای حاوی آهن شود موجب بروز کم خونی    نامیده می شود.Milk anemia،که اصطلاحا  می شود
، کودکانی که با شیر مادر تغذیه نمی شوند بیشتر در معرض کمبود آهن و کم خونی قرار می گیرند. شیر مادر هر چند از مقدار کم آهن برخوردار است (در حدود 5/0 میلی گرم در هر لیتر) اما قابلیت جذب بالایی دارد. شروع نکردن به موقع تغذیه تکمیلی و یا نامناسب بودن غذای کمکی از دیگر دلایل بروز کمبود آهن در کودکان است .
ابتلا مکرر به بیماری های عفونی به ویژه بیماری های شایع دوران کودکی نیز زمینه را برای بروز کمبود آهن در کودکان به علت کاهش اشتها، دریافت ناکافی آهن و اختلال در جذب فراهم می کند .
    ابتلا به آلودگی های انگلی مانند ژیاردیوز و آمبیاز که در کودکان شایع است از علل مهم بروز کمبود آهن و کم خونی به شمار می رود. این آلودگی ها به دلیل کاهش اشتها، دریافت ناکافی و اختلال در جذب مواد مغذی از جمله آهن به طور غیر مستقیم منجر به بروز کم خونی می گردد.     در سنین مدرسه بدن به دلیل رشد به آهن بیشتری نیاز دارد و مصرف ناکافی منابع غذایی حاوی آهن در این دوران منجر به کمبود آهن می شود. در دوران بلوغ به دلیل جهش رشد نیاز دختران و پسران نوجوان به آهن بیشتر از دوران قبل است و در صورتی که از منابع غذایی حاوی آهن در برنامه غذایی روزانه به اندازه کافی مصرف نشود نوجوان بسرعت در معرض خطر کمبود آهن و کم خونی ناشی از آن قرار می گیرد.
در دوران بلوغ دختران علاوه بر جهش رشد و در نتیجه، نیاز بیشتر به آهن، به علت عادت ماهیانه و از دست دادن خون نسبت به کم خونی فقرآهن بسیار حساس تر و آسیب پذیرتر هستند .
    عـادات و رفتارهای غذایی خاص در دوران مدرسه و بلوغ اغلب موجب می شود که کودکان و دانـش آمـوزان بجای مصرف غذاهای خانگی از غذاهای خـیابـانی مـانـنـد انواع ساندویچ ها،‌ سوسیس، کالباس، پیتزا و تنقلات غذایی کم ارزش مانند چیپس، نوشابه، شکلات و پفک استفاده نمایند و به این دلیل در معرض خطر کمبود آهن قرار می گیرند زیرا این غذاها اغلب از نظر آهن فقیرند .
    در دوران بارداری نیاز به آهن در سه ماهه اول در حدود 8/0 میلی گرم در روز است و در سه ماهه دوم و سوم به تدریج افزایش یافته و به 3/6 میلی گرم در روز می رسد (6). افزایش نیاز در دوران بارداری و حاملگی های مکرر و با فاصله کمتر از 3 سال و در نتیجه عدم تامین آهن کافی منجر به بروز کمبود آهن و کم خونی در زنان باردار خواهد شد .
    مهمترین و شایعترین علل بروز کمبود آهن مصرف ناکافی منابع غذایی حاوی آهن از جمله انواع گوشت بویژه گوشت قرمز است که منبع غنی آهن قابل جذب می باشد. همچنین مصرف چای همراه با غذا و یا بلافاصله پس از غذا به عنوان یک رفتار غذایی غلط در بروز کمبود آهن موثر است. تانن موجود در چای می تواند جذب آهن از منابع گیاهی را به مقدار قابل ملاحظه ای کاهش دهد .
کمبود ویتامین ث نیز احتمال بروز کمبود آهن را افزایش می دهد.ویتامین ث که در میوه ها و سبزی های تازه و خام وجود دارد موجب افزایش جذب آهن غذا می شود.کمبود ویتامین ث موجب کاهش جذب آهن غذا و در نتیجه کمبود آهن می شود. اضافه کردن 50 میلی گرم اسید اسکوربیک به غذا به صورت خالص و یا در سبزی ها و میوه ها (بـه عنوان مثال یک عدد پرتقال یا لیمو و یا 100 گرم کلم خام) جذب آهن را دو بـرابـر می کند.
   مصرف نان هایی که در تهیه آنها از جوش شیرین استفاده می شود یکی دیگر از عوامل موثر در بروز کمبود آهن می باشد. جوش شیرین موجب باقی ماندن اسید فیتیک در نان می شود که کاهش دهنده جذب آهن می باشد.در نانی که در تهیه آن از خمیر مایه یا خمیر ترش بجای جـــوش شیرین استفاده شده است،‌اسید فیتیک مهار شده و مانعی در جذب آهن ایجاد نمی شود.
منابع:
 
http://fa.wikipedia
http://behsite.ir
 
 
فایلها

نظر شما !
نظرات خود را بیان کنید

لطفا توضيحات مورد نظر خود را وارد کنيد:
متن پيام
چگونه با شما ارتباط برقرار کنيم:
ايميل شما:
نام شما (انتخابي)
تلفن:
فاکس/نمابر:
  ارسال  پاک 

5.4.0.0
V5.4.0.0